Limited şirketlerde ortaklık nasıl olur, yükümlülükleri nelerdir gibi sorular sıkça sorulmaktadır.
Limited Şirketler, kanuni tanımıyla bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan ve sermayesi esas sermaye paylarının toplamından oluşan bir ortaklık çeşididir. Anonim ortaklıktan farklı olarak limited ortakların ortaklığa karşı sorumluluğu sermaye borcu ile sınırlı olmayıp bunun yanı sıra ortaklık sözleşmesiyle öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri kapsamında da sorumlulukları bulunmaktadır. Biz de bu yazımızda limited ortakların ortaklığa karşı yükümlülüklerinden bahsedeceğiz.
Yazımızda;
Limited Ortaklıkta Ortakların Yükümlülükleri Nelerdir?
Ek Ödeme Yükümlülüğü Nedir?
Ortaklara Ek Ödeme Yükümlülüğü Nasıl Getirilebilir?
Ek Ödeme Yükümlülüğünün Miktarı Nasıl Belirlenir?
Ek Ödeme Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi Hangi Durumlarda İstenebilir?
Ortağın Ek Ödeme Yükümlülüğünü Yerine Getirmesi Kimler Tarafından İstenebilir?
Ortak, Ek Ödeme Yükümlülüğünü Yerine Getirmezse Ne Olur?
Ek Ödeme Yükümlülüğü Geri Alınabilir Mi?
Ortaklıktan Ayrılan Eski Ortaktan Ek Ödeme Yükümlülüğünü Yerine Getirmesi İstenebilir Mi?
Yan Edim Yükümlülüğü Nedir?
Yan Edim Yükümlülüğü Nasıl Getirilir? Miktarı Nasıl Belirlenir?
Yan Edim Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesini Kim Talep Edebilir?
Limited Ortaklıkta Sadakat ve Rekabet Etmeme Yükümlülüğü Nedir?
Rekabet Yasağı İhlal Edilirse Ne Olur?
sorularını yanıtlayacağız.
Limited Ortaklıkta Ortakların Yükümlülükleri Nelerdir?
Limited ortaklıkta ortakların asli yükümlülüğü, anonim ortaklıkta olduğu gibi sermaye koyma borcudur. Ancak anonim ortaklıktan farklı olarak bu asli yükümlülüğün yanında ortaklık sözleşmesiyle ortaklara ek ödeme yükümlülüğü ve yan edim yükümlülüğü de yüklenebilmektedir. Aynı zamanda limited ortaklıkta sadakat ve ortakların rekabet etmeme yükümlülüğü de bulunmaktadır.
Ek Ödeme Yükümlülüğü Nedir?
Ek ödeme yükümlülüğü, ortaklığın faaliyetlerini sürdürmesini güvence altına almak adına ortaklara esas sermaye payının yanı sıra belli şartların gerçekleşmesi halinde ortaklığa nakdi ödemede bulunulmasına ilişkin yüklenen bir yükümlülüktür. Bu yükümlülük yalnızca limited ortaklığa karşıdır.
Ortaklara Ek Ödeme Yükümlülüğü Nasıl Getirilebilir?
Ek ödeme yükümlülüğü, ortaklığın kuruluş sözleşmesiyle getirilebileceği gibi sonradan sözleşmenin değiştirilmesiyle de getirilebilir. Sonradan sözleşmenin değiştirilmesi suretiyle ek ödeme yükümlülüğünün getirilebilmesi yahut da varolan yükümlülüğün arttırılabilmesi için genel kurulda esas sermayenin üçte ikisini temsil eden ortakların kararı ve ilgili tüm ortakların onayı aranır. Bu durumda yükümlülük tüm ortaklara getiriliyorsa tüm ortakların onayı, yalnızca münferit ortaklara getirildiği durumda ise tüm ortakların değil yalnızca yükümlülük getirilen ortakların onayı yeterli olur.
Ek Ödeme Yükümlülüğünün Miktarı Nasıl Belirlenir?
Ek ödeme yükümlülüğü ödeyecek kişinin esas sermaye payına bağlı olarak getirilebilir. Böylece ek ödeme yükümlülüğü bulunan ortağın payını devretmesi durumunda payla birlikte ek ödeme yükümlülüğü de devralana geçer.
Ek ödeme yükümlülüğünün tutarı açıkça ortaklık sözleşmesinde belirtilmek zorundadır. Ayrıca kanunun ek ödeme yükümlülüğüne getirmiş olduğu bir de üst sınır bulunmaktadır. Bu üst sınıra göre ek ödeme yükümlülüğü, esas sermaye payının itibari değerinin iki katını aşamaz. Bu üst sınırın bir sonucu olarak da ek ödeme yükümlülüğünün yabancı para üzerinden belirlenmesi olanaksız hale getirilmiştir.
Ek Ödeme Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi Hangi Durumlarda İstenebilir?
Ek ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmesi ancak şu üç durumdan birinin gerçekleşmesi halinde ortaklardan talep edilebilir;
- Ortaklığın esas sermayesi ile kanuni yedek akçeler toplamının ortaklığın zararlarını karşılayamaması durumunda,
- Ortaklığın ek ödeme yükümlülüğü olmaksızın işlerini gerektiği şekilde yerine getiremeye devam etmesinin mümkün olmadığı durumda,
- Ortaklık sözleşmesinde tanımlanmış olan ve özkaynak ihtiyacını doğuran bir başka sebebin gerçekleşmesi durumunda ek ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmesi ortaktan istenebilir.
Kanunda öngörülen bu üç durumun dışında ek ödeme yükümlülüğünün kullanılması ve talep edilebilmesi mümkün değildir.
Ortağın Ek Ödeme Yükümlülüğünü Yerine Getirmesi Kimler Tarafından İstenebilir?
Ortağın ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi müdürler tarafından istenebilir. Ancak ortaklığın sona ermesi durumunda tasfiye memurları da bu yükümlülüğün yerine getirilmesini isteyebilir. Zira iflasın açılamasıyla ek ödeme yükümlülükleri muaccel hale gelir. Bu durumda ise talep yetkisi tasfiye memurlarına geçmiş olur. Ortaklık alacaklılarının ise bu yükümlülüğün yerine getirilmesini talep etme hakları yoktur.
Ortak, Ek Ödeme Yükümlülüğünü Yerine Getirmezse Ne Olur?
Ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeyen ortağa karşı müdür, ilamsız takip yoluna başvurabileceği gibi ifa davası da açabilir. Zira ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeyen ortak, ortaklığa karşı tüm malvarlığı ile sorumlu tutulmuştur. Aynı zamanda ortak, bu borcu temerrüt tarihinden itibaren temerrüt faiziyle birlikte ödemek zorundadır.
Ortaklık sözleşmesinde ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeyen ortak için cezai şartın da öngörülebilmesi mümkündür.
Ek ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmemesinin bir başka yaptırımı ise ortağın haklı sebeple ortaklıktan çıkarılabilmesidir. Ancak bunun için mahkemeye başvurulması zorunludur.
Ek Ödeme Yükümlülüğü Geri Alınabilir Mi?
Ek ödemeye ilişkin tutarın serbest kullanılabilir yedek akçeler ile fonlardan karşılanabilmesi durumunda iade koşulları gerçekleşmiş olur. Bu durumda ek ödemesi iade edilen ortağın ek ödeme yükümlülüğü tekrar doğar. Bu durumda ortağın kesin olarak ek ödeme yükümlülüğünden kurtulabilmesinin yolu ancak esas sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının zararları tamamen karşılaması durumunda mümkündür. Bu koşulun gerçekleşmesi halinde sözleşme değişikliği ile ek ödeme yükümlülüğü azaltılabileceği gibi tamamen kaldırılması da mümkün hale gelir.
Ortaklıktan Ayrılan Eski Ortaktan Ek Ödeme Yükümlülüğünü Yerine Getirmesi İstenebilir Mi?
Şayet ortaklık ortağın ortaklıktan ayrılmasının tescili tarihinden itibaren 2 yıl içinde iflas etmişse bu durumda eski ortaktan da ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi istenebilir. Bu ayrılma payın devredilmesi, ortaklıktan çıkma veya çıkarılma durumlarını da kapsar. Ancak payın devri durumunda ek ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmesinin eski ortaktan talep edilebilmesi için evvela devralan ortağın ödeme yapmaması gerekir. Zira bu durumda asli sorumlu devralan olup ondan tahsil edilemediği durumda eski ortağa başvuru yapılabilir.
Yan Edim Yükümlülüğü Nedir?
Yan edim yükümlülüğü, ek ödeme yükümlülüğünden farklı olarak finansman amacı niteliği taşımaz, ortaklığın mali durumunun iyileştirilme yahut da özkaynak temini gibi bir amacı da bulunmaz. Yan edim yükümlülüğünün amacı sermaye koyma borcu dışında sübjektif yükümlülüklerin de ortaklığa getirilmek suretiyle ortakların şahsı ile ilgili unsurların ortaklıkta yer almasına hizmet eder. Bir örnek ile açıklamak gerekirse limited ortaklık olarak işletilen bir mandıraya ortaklardan birinin her yıl piyasa fiyatı üzerinden 90 ton süt sağlaması yan edim yükümlülüğünü oluşturur. Ancak belirtmek gerekir ki yan edim yükümlülüğü yalnızca yapma değil yapmama ve katlanma edimi olarak çeşitli şekillerde de öngörülebilir.
Yan Edim Yükümlülüğü Nasıl Getirilir? Miktarı Nasıl Belirlenir?
Yan edim yükümlülüğü tıpkı ek ödeme yükümlülüğü ile aynı usullere tabi olarak ilk ortaklık sözleşmesinde öngörülebileceği gibi sözleşme değişikliği ile sonradan da getirilebilir.
Yan edim yükümlülüğünün miktarı da yine ek ödeme yükümlülüğünde olduğu gibi paya bağlıdır. Pat devredilirse yan edim yükümlülüğü de devredilmiş olur. Bununla birlikte yan ödeme yükümlülüğünün sınırını işletme konusu belirler. Zira yan edim yükümlülüğünün işletme konusuna hizmet edecek nitelikte olması gereklidir.
Yan Edim Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesini Kim Talep Edebilir?
Ek ödeme yükümlülüğünde olduğu gibi müdürler ortağa uygun bir süre vererek talep edebilirler.
Ortak, Yan edim Yükümlülüğünü Yerine Getirmezse Ne Olur?
Ortak, kendine düşen yan edim yükümlülüğünü yerine getirmezse bu durumda bir zarar ortaya çıkar. Önceki örnekte olduğu gibi 90 ton sütün mandıraya getirilememesi sonucunda peynir yapılamazsa ortaya çıkan zararın tazmini için müdürler, gene hükümlere göre ortağa karşı dava açabilirler.
Ek ödeme yükümlülüğünde olduğu gibi yan edim yükümlülüğünün ihlali durumunda da sözleşmede cezai koşul belirlenmiş olabilir. Aynı zamanda bu ihlal ortağın haklı sebeple ortaklıktan çıkartılmasına da yol açabilir. Bunun için mahkemeye başvurulması zorunludur. Ancak sözleşme ile de çıkarma sebebi öngörülerek mahkemeye başvurmaya gerek olmaksızın çıkarılması sağlanabilir.
Limited Ortaklıkta Sadakat ve Rekabet Etmeme Yükümlülüğü Nedir?
Ortaklar, ortaklığın çıkarlarına ihanet edecek şekilde davranışlarda bulunamazlar. Bu bağlamda ortaklığa dürüst davranma, ortaklığın amaçlarını aktif bir şekilde destekleme ve ortaklığı zarara uğratmaktan imtina etme gibi yükümlülükler ortağın sadakat yükümlülüğünü içerir.
Sadakat yükümlülüğünün kanunda öngörülen somut örnekleri rekabet etmeme yükümlülüğü ve sır saklama yükümlülüğüdür.
Rekabet etmeme yükümlülüğünün gerekleri; ortaklıkla rekabet içerisinde olan faaliyetlerin yasak olmasıdır. Kanun açık bir şekilde ortaklar için rekabet yasağını düzenlememişse de ortakların sadakat yükümlülüğünün bir getirisi olarak örtülü de olsa rekabet yasağına dahildirler. Öte yandan sözleşme ile de bu yükümlülük öngörülebilir. Ancak bura da ortaklara bir yükümlülük getirildiği için yükümlülüğün muhattabı olan tüm ortakların onayı gereklidir. Müdürlerin rekabet yasağı ise kanunda açıkça ve ayrıca düzenlenmiştir.
Rekabet Yasağı İhlal Edilirse Ne Olur?
Rekabet yasağını ihlal eden ortağa bu ihlal neticesinde bir zarar ortaya çıkmışsa tazminat davası açılabilir. Yine ortaklık sözleşmesiyle de bu durum için cezai şart öngörülebilir ve yasağı ihlal eden ortak haklı sebeple ortaklıktan çıkarılabilir.
Kanun rekabet yasağına ilişkin özel bir esneklik getirmiştir. Şayet ortak, diğer tüm ortakların yazılı onayını almışsa rekabet yasağına ve sadakat yükümlülüğüne aykırı faaliyetlerde bulunabilir. Ancak ortaklık sözleşmesi ile diğer ortakların onayı yerine genel kurulun onay kararı da öngörülebilir.
ATLANTİS HUKUK BÜROSU
AVUKAT AHMET ALTUN
Aziziye Mah. Cinnah cadde üzeri Enis Behiç Koryürek Sokak no:2/17 Çankaya /ANKARA
0543 451 23 59
Ticaret hukuku alanındaki yazılarımızın tamamı için tıklayınız.