Limited ortaklık, birçok işletme sahibi için popüler bir işletme yapısıdır. Ancak, bazen bir ortak, limited ortaklıktan ayrılmak isteyebilir. Bu yazımızda, limited ortaklıktan ayrılma hakkı ve bu ayrılmanın hüküm ve sonuçları üzerine genel bir bakış sunulmuştur. Her durumun somut olayın şartlarına göre göre farklı olabileceğini ve ayrılma sürecinin detaylarının limited ortaklık sözleşmesine ve ilgili yasalara göre belirlendiğini unutmamak önemlidir.
Yazımızda;
- Bir ortağın Limited Ortaklıktan ayrılma hakkı nedir ve neyi kapsamaktadır?
- Limited Ortaklıktan ayrılma hakkı hangi kanun maddelerinde düzenlenmiştir?
- Limited Ortaklıktan çıkma nedir?
- Limited Ortaklıktan çıkma hakkı için dava açılabilir mi?
- Limited Ortaklıkta çıkmaya katılma nedir?
- Limited Ortaklıktan çıkarma nedir?
- Limited Ortaklıktan çıkarma şartları nelerdir?
- Limited Ortaklıktan çıkarma kararına karşı ortağın açabileceği davalar ve süreleri nelerdir?
- Limited Ortaklıktan haklı sebeple çıkarma için nasıl bir yol izlenmelidir?
- Limited Ortaklıktan ayrılma akçesi nedir ve ne zaman muaccel hale gelir?
- Limited Ortaklıktan ayrılma akçesinin ödenmesi için zamanaşımı süresi nedir?
sorularını yanıtlayacağız.
Bir ortağın Limited Ortaklıktan ayrılma hakkı nedir ve neyi kapsamaktadır ve hangi kanun maddelerinde düzenlenmiştir?
Limited ortaklıktan ortağın ayrılması olanaklıdır. Limited ortaklıktan ayrılma, ortaklık devam ederken, ortakla ortaklık arasındaki ilişkinin sona ermesi demektir. Ayrılma niteliği gereği bir üst kavramdır. Çıkma ve çıkarılmayı kapsar. Nitekim kanun koyucu da TTK 638 vd.’da çıkma ve çıkarılmaya ilişkin bazı düzenlemeler yapmıştır.
Limited Ortaklıktan çıkma nedir?
Limited ortaklıktan çıkma, bir ortağın limited ortaklıktan kendi iradesiyle ayrılmasıdır. Çıkmaya ilişkin olarak TTK md. 638’de kanun koyucu özel bir düzenleme getirmiştir.
TTK md. 638/1’e göre, ortaklık sözleşmesi ortaklara ortaklıktan çıkma hakkı tanıyabilir. Böyle bir hak kuruluş sırasında ortaklık sözleşmesine konulabileceği gibi, TTK md. 589’a uygun olarak sonradan gerçekleştirilebilecek bir sözleşme değişikliğiyle de öngörülebilir. Ortaklık sözleşmesinde bu hak, TTK md. 638/1 hükmü gereğince; herhangi bir şarta bağlanmaksızın mutlak olarak ortakların isteklerine bırakılacağı gibi, hakkın kullanılması belli şartlara da bağlanabilir.
Limited Ortaklıktan çıkma hakkı için dava açılabilir mi?
Kanun koyucu TTK md. 638/2‘de, ortaklara haklı sebeple ve mahkeme aracılığıyla çıkma hakkı tanımıştır. Bu düzenlemeye göre, her ortak, haklı sebeplerin varlığı durumunda, ortaklıktan çıkmasına karar verilmesi için haklı sebeple çıkma davası açabilir. Bu çerçevede haklı sebep olarak sıklıkla karşılaşılabilecek durumlar, çoğunluk ortaklar tarafından yetki kötüye kullanımları, ortaklar arasındaki güvenin ortadan kalkması, ortaklığın konusunun değiştirilmesi veya ortaklığın bir ortaklıklar topluluğunda bağlı ortaklık haline getirilmesi gibi sebeplerdir. Ayrıca TTK 638/2’deki bu düzenleme sadece haklı sebeple çıkma için değil, haklı sebeple çıkarılma bakımından da kıyasen uygulanabilir.
Yani limited ortaklık sözleşmesinde ortaklara ortaklıktan çıkma hakkı tanınabileceği gibi, bu hakkın kullanılması belirli şartlara da bağlanabilir. Bu durumlarda ortaklar dava açmalarına gerek olmaksızın çıkma haklarını tek taraflı bir irade beyanıyla kullanabilirler. Ayrıca haklı sebepler varsa, ortaklar ortaklıktan çıkmak için mahkemeye de başvurabilirler. Böyle bir dava durumunda mahkeme önleyici tedbirler alabilir.
Limited Ortaklıkta çıkmaya katılma nedir?
Yeni TTK çok önemli bir düzenleme yaparak ortaklara eşit davranmak amacıyla çıkmaya katılmayı da hüküm altına almıştır. Buna göre ortaklar ortaklık sözleşmesine dayanarak çıkmayı isterler veya bu amaçla haklı sebeplere dayanarak dava açarlarsa, müdürler gecikmeksizin bu durumdan diğer ortakları haberdar ederler. Diğer ortaklar bu bildirimin ulaşmasından itibaren bir ay içerisinde, ortaklık sözleşmesinde yer alan çıkma hakkını kullanabilirler veya haklı sebep nedeniyle çıkma için dava açabilirler. Bu durumda çıkan tüm ortaklar, esas sermaye paylarıyla orantılı olarak, eşit işleme tabi tutulurlar. Çıkmaya katılma sadece çıkma bakımından uygulanır, yoksa çıkarılmada uygulanması olanaklı değildir.
Limited Ortaklıktan çıkarma nedir?
Limited ortaklıktan çıkarma, bir ortağın iradesi dışında ortak sıfatının elinden alınmasıdır. Kanun koyucu limited ortaklıktan çıkarmaya ilişkin temel düzenlemeyi TTK md. 640’da yapmıştır.
Limited Ortaklıktan çıkarma şartları nelerdir?
TTK md. 640/1’e göre, ortaklık sözleşmesinde belirli sebeplerin gerçekleşmesi halinde, ortağın ortaklıktan mahkemeye başvurulmaksızın doğrudan genel kurul kararıyla kalabileceği düzenlenebilir. Bu hükümden anlaşıldığı gibi, ortaklıktan çıkarma mutlaka ortaklık sözleşmesinde belirtilmiş sebeplere bağlanmalıdır. Çıkarılmanın böyle özel sebepler olmaksızın, sadece diğer ortakların takdirine bağlı olarak genel kurul kararıyla icra edilmesi olanaklı değildir. Bu yöndeki ortaklık sözleşmesi düzenlemeleri geçerli olmayacaktır.
Limited ortaklıktan ortakların çıkarılması bakımından ortaklık sözleşmesinde yer alacak çıkarma nedenleri ilk ortaklık sözleşmesinde yer alabilir. Ancak çıkarılma nedenlerinin sonradan ortaklık sözleşmesini değiştirmek suretiyle getirilmesi de olanaklıdır. Fakat sonradan ortaklık sözleşmesinde böyle değişiklikler yapılabilmesi için TTK 621/3 madde hükmüne göre, ortaklık sermayesini temsil eden tüm ortakların genel kurul toplantısında oybirliğiyle karar almasıyla mümkündür.
Limited Ortaklıktan çıkarma kararına karşı ortağın açabileceği davalar ve süreleri nelerdir?
Kanun koyucu TTK 640/2 hükmüne binaen, çıkarma kararına karşı ortak, kararın noter aracılığıyla kendisine bildirilmesinden itibaren üç ay içerisinde iptal davası açabilir. Keza genel kurul kararının iptali davası açmak için, TTK md. 446’da öngörülen şartlar gerçekleşmese bile, yine de çıkarılan ortak iptal davası açabilir. Dolayısıyla ortak, çıkarma kararının alındığı genel kurul toplantısına katılmışsa, karara muhalefetini toplantı tutanağına yazdırmasa bile, yine de genel kurulun çıkarma yönündeki kararının iptalini isteyebilir.
Limited Ortaklıktan haklı sebeple çıkarma için nasıl bir yol izlenmelidir?
Çıkarma bakımından diğer bir durum TTK 640/3’te düzenlenen haklı sebeple çıkarmadır. Bu düzenlemeye göre, ortaklığın istemi üzerine ortağın mahkeme kararıyla haklı sebebe dayanılarak ortaklıktan çıkarılması olanaklıdır. Bunun için davayı açmaya yetkili olan ortaklığın, TTK 616/1-h ve 621/1-h düzenlemelerine binaen uygun bir karar alma zorunluluğu vardır ve işbu kararı verecek organ genel kuruldur. Genel kurul kararında hangi nedenlerden dolayı ortağın çıkarıldığını belirtmelidir ve de TTK md. 621/1’deki ağırlaştırılmış yetersayılarla alınması gerekmektedir. Burada çıkarma davasını ortaklık adına müdürler açar ve takip eder. Ancak istisnaen iki kişilik ortaklıklarda böyle bir genel kurul karan alınması gerekmediği gibi, haklı sebeple çıkarılma talep edecek ortak doğrudan mahkemeye başvurarak şahsında haklı sebep yaratan ortağın çıkarılmasını talep edebilir.
Limited Ortaklıktan ayrılma akçesi nedir ve ne zaman muaccel hale gelir?
Limited ortaklıkta ayrılan ortağın temel mali hakkı, TTK md. 641 hükmü gereğince ayrılma akçesidir. Ortağın ayrılma akçesi, esas sermaye payının gerçek değerine uygun olarak kendisine ödenmelidir. Ancak sözleşmede yer alan nedenlerle çıkma halinde, ortaklık sözleşmesinde hüküm getirilerek ortağın ayrılma akçesi gerçek değerden farklı olarak belirlenebilir. Ancak bu farklılık büyük olmamalıdır. Aksi takdirde duruma göre sözleşmedeki şartın ahlaka aykırılık nedeniyle geçersizliği veya hakim kararıyla ortalama bir değerin belirlenmesi söz konusu olabilir. Ortağın ayrılma akçesi, TTK’nın 642. Maddesinde öngörülen durumlardan birisi varsa ayrılma ile birlikte muaccel olur. Bu andan itibaren de zamanaşımı işlemeye başlar.
Limited Ortaklıktan ayrılma akçesinin ödenmesi için zamanaşımı süresi nedir?
Kanun koyucu ayrılma akçesinin zamanaşımı bakımından kanunda özel bir düzenleme öngörmediğinden, TBK 147. maddede düzenlenen ortaklık sözleşmelerine ilişkin genel beş yıllık zamanaşımı süresi bu mali hak bakımından da geçerlidir.
Ayrıca, limited ortaklıktan ayrılmanın vergi etkileri ve diğer yasal sonuçları da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle, limited ortaklıktan ayrılmak isteyen bir ortak, bu konuda uzman bir hukukçudan tavsiye almalıdır.
ATLANTİS HUKUK BÜROSU
AVUKAT AHMET ALTUN
Aziziye Mah. Cinnah cadde üzeri Enis Behiç Koryürek Sokak no:2/17 Çankaya /ANKARA
0543 451 23 59
Ticaret hukuku alanındaki yazılarımızın tamamı için tıklayınız.