İzale-i şuyu veya diğer bilinen adıyla ortaklığın giderilmesi davası günümüzde hukusal süreçlerde karşımıza çıkan bir terimdir. Bu yazımızda genel olarak izale-i şuyu davası üzerinde duracağız.
İçeriğimizde neler var?
İzale-i Şuyu davası nedir? Ne için açılır?
İzale-i Şuyu davasını kimler açabilir?
Ortaklığın giderilmesi hangi yollarla mümkündür?
İzale-i Şuyu davasında görevli ve yetkili mahkeme neresidir?
İzale-i Şuyu davasında zamanaşımı var mıdır?
İzale-i şuyu davasında alıcı çıkmazsa ne olur?
İzale-i Şuyu davasında yargılama giderleri ve masraflar kime aittir?
İzale-i Şuyu Davası Nasıl Engellenir ?
İzale-i Şuyu davası nedir? Ne için açılır?
İzale-i şuyu davası diğer adıyla ortaklığın giderilmesi davası; konusu taşınır mal ya da taşınmaz mal fark etmeksizin paylı veya el birliği mülkiyetine sahip mallar üzerinde ortaklar arasındaki paydaşlığa son verilerek, kişisel mülkiyet ilişkisi kurulması için açılan bir dava türüdür.
İzale-i Şuyu davasını kimler açabilir?
Ortaklığın giderilmesi davası tüm ortaklara karşı açılmalıdır. Ortaklardan birinin vefat etmesi durumunda vefat edenin mirasçıları taraf haline gelecektir.
Hukukî bir işlem gereğince veya paylı malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması sebebiyle paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü bulunmadıkça, paydaşlardan her biri malın paylaşılmasını isteyebilir. Paylaşmayı isteme hakkı, hukukî bir işlemle en çok on yıllık süre ile sınırlandırılabilir.
Ortaklığın giderilmesi hangi yollarla mümkündür?
Ortaklığın giderilmesi (İzale-i Şuyu) iki yöntemle mümkündür: Aynen taksim suretiyle izale-i şuyu veya satış suretiyle izale-i şuyu.
İzale-i Şuyu davası Medeni Kanunumuzun 699. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre:
“Paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde gerçekleştirilir.
Paylaşma biçiminde uyuşma sağlanamazsa, paydaşlardan birinin istemi üzerine hâkim, malın aynen bölünerek paylaştırılmasına, bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi halinde eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanmasına karar verir.
Bölme istemi durum ve koşullara uygun görülmezse ve özellikle paylı malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak yoksa, açık artırmayla satışa hükmolunur. Satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilmesi, bütün paydaşların rızasına bağlıdır.”
Madde hükmünde de görüldüğü üzere bu davayı hissedarlardan sadece biri de açabilir. Yani bu davayı açmak için tüm hissedarların bir araya gelmeleri ya da ortak hareket etmeleri şart değildir.
İzale-i Şuyu davasında görevli ve yetkili mahkeme neresidir?
İzale-i Şuyu davaları Sulh Hukuk Mahkemesi’nde açılır. Yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Hissedarlardan birinin Sulh Hukuk Mahkemesi Hakimliği’ne müracaatı sonucu hukuki süreç başlar. Hakimlik öncelikle ortaklığın giderilmesi istenen taşınır veya taşınmazın taksim edilebilir olup olmadığını inceler. Bunun için teknik bilirkişiler görevlendirir. Bilirkişi heyeti gerekli tüm keşifleri yaptıktan sonra raporlarını Hakimliğe sunarlar. Taşınmazın ilgili makamlardan istenilen imar durumu, hisse ve hissedarlar tespit edilir.
İzale-i Şuyu davasında zamanaşımı var mıdır?
Ortaklığın giderilmesi davasında satış işlemlerine geçilebilmesi için mahkemece verilen kararın kesinleşmesi gerekmektedir. Mahkeme tarafından kurulan hükmün kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde satış kararının gerçekleştirilmesi talep edilmelidir.
İzale-i şuyu davasında alıcı çıkmazsa ne olur?
Birinci ihalede, alıcı çıkmazsa veya bu miktara ulaşılmazsa satış icra memuru tarafından geri bırakılır. İkinci ihalede, alıcı çıkmazsa veya bu şartlar gerçekleşmezse satış düşürülür. Satış peşin para ile yapılır.
İzale-i şuyu davasında yargılama giderleri ve masraflar kime aittir?
Ortaklığın giderilmesi ( İzale-i Şuyu ) davası iki taraflı bir dava olduğundan dava sonunda kazanan ya da kaybeden olmayacağından dolayı yargılama gideri (dava harçları) ve vekalet ücreti taraflara payları oranında yüklenecektir. Ortaklığın giderilmesi ( İzale-i Şuyu ) davasında önalım hakkı kullanılamaz.
İzale-i Şuyu Davası Nasıl Engellenir ?
İzaleyi Şuyu davasında davacı hüküm kesinleşinceye kadar olan sürede davalının açık rızası doğrultusunda hakkın takibinden vaz geçmek sureti ile davayı geri alabilir. Bu tür bir durumda davacının ileride dava açma hakkı saklı tutulmaktadır. Bu şartların sağlanması için davanın geçerli bir biçimde açılması gerekmektedir. Aynı zamanda davalının da açık bir biçimde rıza göstermiş olması şarttır. Ortakların malın bölüşümü konusunda anlaşamadıkları durumlar söz konusu olabilmektedir. Anlaşma sağlanamadığı hallerde aynen taksim ya da satış yöntemi uygulanarak paylaşım yapılması söz konusu olmaktadır. Malın aynen taksimi için taraflardan birinin talep etmesi koşulu aranır.
ATLANTİS HUKUK BÜROSU
AVUKAT AHMET ALTUN
Aziziye Mah. Cinnah cadde üzeri Enis Behiç Koryürek Sokak no:2/17 Çankaya /ANKARA
0543 451 23 59
Miras hukuku alanındaki yazılarımızın tamamı için tıklayınız.